Bashkëshortja e poetit të madh shqiptar Esad Mekuli, nga Nokshiqi i Plavës, ishte një grua e jashtëzakonshme, një mjeke e përkushtuar dhe një figurë e ndritur e historisë sonë kombëtare.
Nga redaksia e portalit “Plava e Gucia Sot”
Në historinë e popullit shqiptar ka gra të cilat, me dijen, guximin, humanizmin dhe përkushtimin e tyre, kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në kujtesën kombëtare. Njëra ndër to është padyshim Dr. Sadete (Sahadete) Doko Mekuli, një emër që meriton të përmendet me respekt të veçantë, jo vetëm për kontributin e saj të jashtëzakonshëm në mjekësi, por edhe për vlerat njerëzore dhe kombëtare që përfaqësoi gjatë gjithë jetës.
Për ne, shqiptarët e Plavës dhe Gucisë, figura e saj ka një domethënie edhe më të veçantë. Ajo ishte bashkëshortja dhe bashkudhëtarja e jetës e poetit të madh shqiptar Esad Mekuli, birit të Nokshiqit të Plavës, njërit prej emrave më të shquar të letërsisë shqiptare.
Në këtë mënyrë, Sadete Mekuli u bë pjesë e pandashme e një familjeje që i dha kombit shqiptar një trashëgimi të çmuar intelektuale, kulturore dhe njerëzore.
Nga Ohri në Prishtinë – rrugëtimi i një gruaje të jashtëzakonshme
Sadete Doko Mekuli lindi më 16 tetor 1928 në qytetin historik të Ohrit, në një kohë kur mundësitë për arsimimin dhe përparimin profesional të grave shqiptare ishin shumë të kufizuara.
Megjithatë, me vullnet, këmbëngulje dhe dashuri për dijen, ajo zgjodhi një nga profesionet më fisnike, mjekësinë, duke hapur rrugë për breza të tërë vajzash dhe grash shqiptare.
Studimet e mjekësisë i përfundoi në Shkup, në vitin 1954, ndërsa po atë vit filloi punën në Spitalin e Prishtinës. Më vonë, në vitin 1960, përfundoi specializimin në gjinekologji dhe obstetrikë në Beograd.
Ajo u bë e njohur si gjinekologia e parë shqiptare në Kosovë, duke dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm në zhvillimin e shëndetësisë dhe në kujdesin për shëndetin e nënave dhe fëmijëve.
Në vitin 1972 mori drejtimin e Klinikës Gjinekologjike në Prishtinë, ndërsa në vitin 1973 mbrojti doktoraturën, duke dëshmuar se përkushtimi ndaj shkencës dhe shërbimi ndaj njerëzve mund të ecin së bashku.
Për shumë gra shqiptare, në një kohë kur kujdesi shëndetësor në gjuhën amtare ishte shpesh i kufizuar, Dr. Sadete Mekuli përfaqësonte jo vetëm profesionalizëm, por edhe besim, siguri dhe dinjitet.
Mjeke me zemër të madhe dhe guxim qytetar
Veprimtaria e Dr. Sadete Mekulit nuk u kufizua vetëm brenda mureve të spitaleve dhe klinikave.
Ajo jetoi dhe punoi në periudha të vështira për shqiptarët e Kosovës, kur angazhimi profesional shpesh kërkonte edhe guxim njerëzor e qytetar.
Gjatë demonstratave të vitit 1981 në Kosovë, ajo u angazhua në ndihmë të të plagosurve, duke e vendosur detyrën e mjekut dhe jetën e njeriut mbi frikën nga pasojat politike.
Edhe në vitet nëntëdhjetë, kur sistemi shëndetësor i Kosovës përjetonte vështirësi të mëdha dhe shqiptarët përballeshin me pengesa në marrjen e shërbimeve mjekësore, Dr. Sadete Mekuli vazhdoi të jepte ndihmesën e saj.
Kontributi i saj në organizimin e shërbimeve të maternitetit në kuadër të veprimtarisë humanitare të shoqatës “Nënë Tereza” mbetet dëshmi e një jete të përkushtuar ndaj shëndetit, jetës dhe mirëqenies së njeriut.
Ajo nuk e shihte mjekësinë thjesht si profesion. Për të, mjekësia ishte mision, përgjegjësi dhe shërbim ndaj shoqërisë.
Sadete dhe Esad Mekuli – një çift që i dha shumë kombit shqiptar
Kur flasim për Dr. Sadete Mekulin, nuk mund të mos kujtojmë edhe bashkëshortin e saj, poetin e madh shqiptar Esad Mekuli, me prejardhje nga fshati Nokshiq i Plavës.
Esad Mekuli mbetet një nga figurat më të rëndësishme të letërsisë shqiptare në Kosovë, poet i ndjenjës së thellë njerëzore, i dashurisë për vendlindjen, i dinjitetit dhe i aspiratave të popullit shqiptar.
Nëse Esad Mekuli i shërbeu kombit me penë, me vargje dhe me fjalën e shkruar, Sadete Mekuli i shërbeu atij me dijen mjekësore, me duart që shëronin dhe me zemrën që nuk reshti së ndihmuari.
Ai ishte zëri i poezisë dhe i ndërgjegjes kombëtare; ajo ishte zëri i humanizmit, i kujdesit dhe i shpresës.
Së bashku përfaqësuan një çift intelektualësh shqiptarë, të cilët me jetën dhe veprën e tyre dëshmuan se dashuria për kombin nuk shprehet vetëm me fjalë të mëdha, por mbi të gjitha me punë, me sakrificë dhe me shërbim të ndershëm.
Për Plavën dhe Gucinë, kjo lidhje familjare ka një vlerë të veçantë. Përmes Esadit, Sadetja u lidh edhe me Nokshiqin, me Plavën dhe me gjithë trevën tonë, e cila gjithmonë ka ruajtur me krenari kujtimin e bijve dhe bijave të saj, si dhe të atyre që u bënë pjesë e familjeve të saj.
Një emër që jeton përtej kohës
Dr. Sadete Mekuli ndërroi jetë në nëntor të vitit 2013, duke lënë pas një trashëgimi të pasur profesionale dhe njerëzore.
Por njerëzit që jetën ua kushtojnë të tjerëve nuk harrohen lehtë.
Ajo mbetet shembull i gruas shqiptare të arsimuar, të guximshme, të dinjitetshme dhe të përkushtuar. Mbetet një figurë që duhet njohur nga brezat e rinj, veçanërisht nga vajzat shqiptare, të cilat në rrugëtimin e saj mund të gjejnë frymëzim për të ndjekur dijen, profesionin dhe idealet e tyre.
Emri i saj është pjesë e historisë së mjekësisë në Kosovë, por edhe pjesë e kujtesës sonë të përbashkët kombëtare.
NUSJA E MADHE E PLAVËS DHE GUCISË
Ne, në Plavë e Guci, kemi arsye të veçanta për ta kujtuar me dashuri, respekt dhe krenari Dr. Sadete Mekulin.
Sepse ajo nuk ishte vetëm një mjeke e madhe shqiptare, as vetëm bashkëshortja e një poeti të madh. Ajo ishte një personalitet i formuar, një grua me vepër të sajën, e cila me jetën dhe përkushtimin e saj e nderoi edhe familjen Mekuli, edhe trevën prej nga kishte rrënjët bashkëshorti i saj.
Ashtu siç na kanë bërë dhe vazhdojnë të na bëjnë krenarë veprat, poezia dhe emri i madh i Esad Mekulit, birit të Nokshiqit të Plavës, po aq krenarë na bën edhe jeta dhe vepra e bashkëshortes së tij, Dr. Sadete Mekulit.
Prandaj, me respektin më të thellë për figurën e saj, me mirënjohje për gjithçka që bëri për popullin shqiptar dhe me krenarinë që ndiejmë për lidhjen e saj me trevën tonë, ne sot e kujtojmë dhe e quajmë me plot zemër:
DR. SADETE MEKULI – NUSJA E MADHE E PLAVËS DHE GUCISË!
Lavdi jetës dhe veprës së saj! Kujtimi për të dhe për Esad Mekulin qoftë i përjetshëm!
Portali “Plava e Gucia Sot”